تاریخ انتشار: ۲۰ شهریور ۱۳۹۷

اختلال فصلی چیست؟
آیا فقط برای من پیش آمده یا مشکلی عمومی است؟

۱۸۷۱۸۲۱۷۴۹۰۲۴۲۲۰۹۱۰۰۱۹۴۲۲۷۲۱۶۵۲۳۸۲۲۷۹۱۱۹۹۲۴۶

با تغییر فصل، بعضی علائم رفتاری آدم ها تغییر می کند. حتما دیده اید که بعضی ها در فصل های پاییز و زمستان خلق افسرده ای دارند و در تابستان شاداب تر هستند. به این علائم که با آمدن فصل خودشان را نشان می دهند، S.A.D یا Seasonal Affective Disorder به اختلال افسردگی فصلی می گویند. در واقع S.A.D به اختلالات خلقی گفته می شود که به دلیل تغییرات طول مدّت روز در فصل های مختلف به وجود می آید. این فرایند مربوط به ترشح هورمون ملاتونین است که «هورمون وابسته به خواب» نیز نام دارد. پس مطمئن باشید که شما تنها کسی نیستید که درگیر این مشکل هستید. این اختلال در بسیاری از انسان ها (و حتی حیوان ها) شایع است و جای هیچ نگرانی نیست.
ارتباط خواب و بیداری با نور خورشید
خواب به اندازه ی غذا، هوا و آب برای همه و به خصوص کسانی که فعّالیّت پر فشار علمی و مغزی دارند، ضروری است. با این حال ممکن است خیلی ها در زندگی شان اختلال در خواب را تجربه کنند و این موضوع به ویژه در زمان تغییر فصول بیش تر بروز می کند. تغییر دادن ساعت دیواری و ساعت مچی و ساعت رومیزی کار ساده ای است اما تغییر دادن ساعت بیولوژیک بدن کار بسیار مشکلی است و به سادگی چرخاندن یک عقربه نیست.
یک خوشه ی عصبی در ناحیه ی هیپوتالاموس مغز به عنوان تنظیم کننده ی خواب بدن فعّالیّت می کند. این خوشه موجب ایجاد یک ریتم شبانه روزی می شود که به بدن شما می گوید کی غذا بخورد (چرا معمولاً سر ساعتی خاص گرسنه تان می شود؟). کی بخوابد (چرا معمولا سر ساعتی خاص خواب تان می گیرد؟). کی بیدار شود وبسیاری از کارکردهای دیگر را در طول یک روز تنظیم می نماید. نور نقش مهمّی در تنظیم ساعت درونی بدن دارد. برای مثال، طلوع آفتاب، بدن را هدایت می کند تا هورمون های گوناگون بیداری را آزاد کند. در عین حال، این هورمون ها، سوخت وساز، فشار خون و درجه ی حرارت بدن را بالا می برند. از طرفی، غروب آفتاب به بدن علامت می دهد که زمان کاهش دادن فعّالیّت ها و خواب فرا رسیده است. تقریبا می توان نتیجه گرفت که ساعت درونی بدن، برای همزمان کردن دستگاه های بدنی با زمان محلی به نشانه های حاصل از نور آفتاب به خصوص نور ابتدای صبح، متکی است. پس طبیعی است که با تغییرات فصلی و به دنبال آن تغییر در وضعیّت خورشید نسبت به زمین، برنامه ی خواب عده ای به هم بریزد. همان طور که گفتیم حتماً شما هم با افرادی برخورد داشته اید که با آغاز فصل بهار، ناخودآگاه پرخواب می شوند و مدام خواب آلود به نظر می رسند. شاید حتی خودتان یکی از این افراد باشید. البته این اختلال خواب در طول روز مشاهده می شود امّا با فرا رسیدن شب و زمان خواب، فرد احساس می کند که به هیچ عنوان قادر به خوابیدن نیست.
اغلب افراد گروه سنی نوجوانی که داوطلبان آزمون سراسری در این گروه قرار می گیرند، خواب کافی ندارند. این اتّفاق معمولاً به خاطر این است که بار کاری آن ها زیاد است و آن ها برای این که به انجام همه ی برنامه های شان برسند، از خواب شان می زنند. خیلی ها تصوّر می کنند کمبود خواب خود را با تعطیلات آخر هفته می توانند جبران کنند امّا این کار نه تنها کم خوابی در طول هفته را جبران نمی کند بلکه ساعت بیولوژیک بدن را نیز مختل و نامنظم می کند. اختلال خواب می تواند مشکلات زیادی را در تمرکز، حافظه و یادگیری داوطلب ها به همراه داشته باشد و اگر با آن مقابله نشود، یکی از بهترین دوره های درس خواندن افراد یعنی فصل بهار به سادگی از دست می رود.
چاره چیست؟
اصلا نگران نباشید. به راحتی می شود با این تغییرات نسبتاً همگانی کنار آمد. اگر هورمون های بدن تان با تغییر فصل دستخوش تغییر می شوند، در عوض شما هم با فعّالیّت هایی می توانید هورمون های دیگری را در بدن تان ترشح کنید و جلوی قدرت فصل ها بایستید! یکی از این فعّالیّت ها ورزش است. سعی کنید هر روز سه بار و هر بار به مدت پانزده دقیقه نرمش های ساده ی کششی انجام دهید و اگر امکانش برایتان فراهم است، بدوید. این کار باعث ترشح هورمون اندروفین در بدن شما می شود که حس نشاط را برایتان به ارمغان خواهد آورد.
چاره ی دیگر این است که محل مطالعه از نور کافی از طیف سفید برخوردار باشد. ضمناً یادتان باشد که درس خواندن در محیط های گرم، حس خواب آلودگی را در انسان تشدید می کند و به همین دلیل، دمای اتاق باید معتدل (نه سرد و نه گرم) باشد. با دانستن همین دو سه نکته ی ساده (ورزش، نورو دما) می توانید اختلال خواب خود را در فصل بهار تا حد بسیار زیادی از بین ببرید و ساعت بیولوژیک تان را تنظیم کنید.

«گ.۲»

نظرات شما

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)