تاریخ انتشار: ۱۴ آبان ۱۳۹۷

شاید بتوان گفت که مفصل زانو، مظلوم ترین مفصل بدن است که بیشترین فشار را در طول زندگی تحمل می کند و وزن بدن را در طول عمر تاب می آورد. این مفصل، یک مفصل «سینوویال» یعنی مفصلی است که به وسیله یک کپسول متشکل از رباط ها احاطه می شود و حاوی مایعی است که به آن مایع سینوویال می گویند که اصطکاک در مفصل را کاهش می دهد.

۶۹c6f61a42b321687470da0c4b825893

شاید بتوان گفت که مفصل زانو، مظلوم ترین مفصل بدن است که بیشترین فشار را در طول زندگی تحمل می کند و وزن بدن را در طول عمر تاب می آورد. این مفصل، یک مفصل «سینوویال» یعنی مفصلی است که به وسیله یک کپسول متشکل از رباط ها احاطه می شود و حاوی مایعی است که به آن مایع سینوویال می گویند که اصطکاک در مفصل را کاهش می دهد.

در مفصل زانو انتهای استخوان ران با سر استخوان درشت نی کنار هم قرار می گیرند. دو برجستگی استخوانی در دو طرف انتهای استخوان ران وجود دارند که به آنها «کندیل» می گویند. این کندیل ها روی سطح فوقانی استخوان درشت نی قرار می گیرند….شاید بتوان گفت که مفصل زانو، مظلوم ترین مفصل بدن است که بیشترین فشار را در طول زندگی تحمل می کند و وزن بدن را در طول عمر تاب می آورد. این مفصل، یک مفصل «سینوویال» یعنی مفصلی است که به وسیله یک کپسول متشکل از رباط ها احاطه می شود و حاوی مایعی است که به آن مایع سینوویال می گویند که اصطکاک در مفصل را کاهش می دهد.

در مفصل زانو انتهای استخوان ران با سر استخوان درشت نی کنار هم قرار می گیرند. دو برجستگی استخوانی در دو طرف انتهای استخوان ران وجود دارند که به آنها «کندیل» می گویند. این کندیل ها روی سطح فوقانی استخوان درشت نی قرار می گیرند

این سطح را «کفه درشت نی» می گویند. این کفه به دو قسمت بیرونی و درونی تقسیم می شود. درشت نی در شیار خاصی که میان دو کندیل استخوان ران تشکیل شده است، می لغزد.

استخوان کوچک تر ساق پا، نازک نی، وارد مفصل زانو نمی شود. این استخوان مفصل کوچکی را تشکیل می دهد که آن را به یک طرف درشت نی وصل می کند. این مفصل چندان حرکتی ندارد.

غضروف مفصلی ماده ای است که انتهای استخوان ها در هر مفصل را می پوشانند. این ماده در اغلب مفاصل بزرگ تر حدود ۵/۲ سانتی متر ضخامت دارد. این ماده سفید و درخشان است و قوامی لاستیکی دارد. غضروف مفصلی یک ماده لغزنده است که اجازه می دهد سطوح استخوانی بدون آسیب زدن به یکدیگر روی هم بلغزند.

کارکرد غضروف مفصل این است که ضربات وارده جذب و یک سطح کاملا صاف ایجاد کند که تا حرکت استخوان ها تسهیل شود.

ما تقریبا در هر نقطه ای در بدن که دو سطح استخوانی در مقابل هم حرکت می کنند، این غضروف مفصلی را داریم. در زانو، غضروف مفصلی انتهای استخوان ران، سر استخوان درشت نی و پشت استخوان کشکک را می پوشاند.

رباط ها و تاندون ها

رباط ها (لیگامان ها) نوارهای محکم بافتی هستند که انتهاهای استخوان ها را به یکدیگر متصل می کنند. دو رباط مهم در هر طرف زانو قرار دارد: رباط کولترال داخلی (mcl) و رباط کولترال خارجی (lcl). داخل مفصل زانو، دو رباط مهم دیگر قرار دارد که بین استخوان ران و درشت نی قرار دارند: رباط صلیبی قدامی (acl)در جلو و رباط صلیبی خلفی (pcl) در عقب.

رباط های کولترال داخلی و خارجی مانع از حرکت بیش از حد زانو به طرفین می شوند. رباط های صلیبی قدامی و خلفی حرکت جلو به عقب زانو را مهار می کنند.

رباط صلیبی قدامی مانع از لغزیدن بیش از حد درشت نی روی استخوان ران به سمت جلو می شود. رباط صلیبی خلفی مانع از حرکت بیش از حد درشت نی روی استخوان ران به سمت عقب می شود. این دو رباط همراه با هم مهم ترین رباط هایی هستند که پایداری زانو را حفظ می کنند.

دو نوع رباط اختصاصی به نام «مینیسک» هم میان ران و درشت نی قرار دارد. این ساختارها را گاهی غضروف زانو هم می گویند، ولی در واقع مینیسک ها با غضروف مفصلی که سطح مفصل را می پوشاند، متفاوت اند.

دو مینیسک زانو به دو دلیل اهمیت دارند. اول اینکه به همراه هم مانند یک ضربه گیر عمل می کنند که نیروی وارد آمده از وزن بدن را به سطح بزرگ تری پخش می کند. دوم اینکه مینیسک ها به رباط های اطراف زانو در پایدار کردن آن کمک می کنند.

یک توپ را تصور کنید که روی یک سطح صاف قرار گرفته است. این توپ انتهای استخوان ران است و آن صفحه سر استخوان درشت نی.

مینیسک ها در واقع به دور انتهای گرد استخوان ران می پیچند و فضای میان آن و کفه استخوان درشت نی را پر می کنند. مینیسک ها با این ساختار به توزیع وزن استخوان ران روی استخوان درشت نی هم کمک می کنند.

اگر مینیسک ها وجود نداشتند، هر وزنی که روی استخوان ران وارد می شد، روی یک نقطه استخوان درشت نی منتقل می شد. اما با وجود این مینیسک ها وزن روی تمام سطح کفه بالایی استخوان درشت نی توزیع می شود. این توزیع وزن به وسیله مینیسک ها اهمیت زیادی دارد، زیرا از وارد آمدن فشار بیش از حد بر غضروف مفصلی در انتهاهای استخوان ها جلوگیری می کند. بدون مینیسک ها، تمرکز یافتن نیرو بر یک ناحیه کوچک غضروف مفصلی می تواند به سطح آن آسیب برساند و به تحلیل رفتن آن در طول زمان بینجامد.

مینیسک ها علاوه بر محافظت از غضروف مفصلی، به رباط ها کمک می کنند تا زانو را پایدار نگه دارند. مینیسک ها با عمل کردن مانند یک گوه که زیر یک چرخ ماشین پارک شده می گذارید، مفصل زانو را پایدارتر می کنند. مینیسک ها در لبه بیرونی شان ضخیم تر هستند، و این ضخامت کمک می کند تا مانع از تکان خوردن انتهای استخوان ران روی کفه استخوان درشت نی شوند. مینیسک ها در واقع کفه انتهای بالایی درشت نی را به یک حفره کم عمق بدل می کنند. حفره ای که در انتقال وزن بخش بالایی بدن، نسبت به یک سر گرد روی یک صفحه صاف، کارآمدتر و و پایدارتر است. مینیسک ها همچنین پایداری زانو را تقویت می کنند و غضروف مفصلی را از تمرکز یافتن بیش از حد وزن روی آن محافظت می کنند.

در مجموع همه رباط های زانو از جمله مهم ترین ساختارهایی هستند که به پایداری زانو یاری می رسانند. به یاد دارید که رباط ها استخوان ها را به استخوان ها متصل می کنند. بدون رباط های محکم و قدرتمند برای اتصال ران به درشت نی، مفصل زانو بیش از حد شل و ول خواهد بود.

زانو بر خلاف مفاصل دیگر بدن فاقد یک چارچوب محکم استخوانی است. در مقابل برای مثال، در مفصل ران، سر گرد استخوان ران، درون یک حفره عمیق قرار می گیرد.

تاندون ها (زردپی ها) مانند رباط ها هستند، به جز اینکه آنها عضلات را به استخوان ها می پیوندند. بزرگ ترین تاندون بدن در اطراف زانو قرار دارد، تاندون کشککی است. این تاندون استخوان کشکک (کلاهک زانو) را به استخوان درشت نی اتصال می دهد. این تاندون روی کشکک را می پوشاند و به بالا به سوی ران ادامه پیدا می کند.

این تاندون را تاندون چهارسر می گویند، چرا که به عضلات چهارسر جلوی ران متصل می شوند. عضلات هامسترینگ (دوقلو) در عقب پا نیز تاندون هایی دارند که به محل های مختلف در مفصل زانو وصل می شوند. از این تاندون ها گاهی به عنوان تاندون پیوندی برای جایگزینی رباط های آسیب دیده در زانو استفاده می شود.زانو در محل اتصال دو استخون مهم است: انتهایی پایین استخوان ران (فمور) و انتهای بالایی استخوان درشت نی ساق (پاتلا). کلاهک زانو یا کشکک (استخوان پاتلا) در شیار روی انتهای غضروف سر استخوان ران در جلوی زانو قرار می گیرد.

غضروف بافت هموار و در عین حال محکمی است که در محل های تماس استخوان ها، آنها را می پوشاند و از اصطکاک میان دو سر استخوان جلوگیری می کند. دیسک های غضروفی هلالی شکل به نام «مینسک داخلی» و «مینسک خارجی» نیز در فاصله سر استخوان های درشت نی و ران قرار دارد.

رباط ها (لیگامان ها) بافت های همبندی هستند که استخوان ها را به هم پیوند می دهند، مثلا رباط کولترال جانبی استخوان ران را به نازک نی متصل می کند. تاندون ها (زردپی ها) عضلات را به استخوان ها متصل می کنند، برای مثال، عضله چهار سر به جلوی استخوان ران را به کشکک متصل می کند.

عضلات اطراف زانو (مانند عضله چهارسر و هامسترینگ) قدرت لازم برای خم و راست شدن زانو را فراهم می کنند و ضربات ناشی از حرکت را جذب می کنند.عضلات

حرکت زانو و راه رفتن ما به یک سازوکار حرکتی وابسته است، که «سازوکار راست کننده زانو» نامیده می شود. این سازوکار که در جلوی زانو قرار دارد، شامل استخوان کشکک، تاندون کشککی، تاندون چهارسر و عضلات چهارسر است. چهار عضله چهارسر که در جلوی ران قرار دارند، عضلاتی هستند که به تاندون چهارسر متصل می شوند. هنگامی که این عضلات منقبض می شوند، زانو را راست می کنند، مثلا هنگامی که ما از وضعیت نشسته بلند می شویم.

شیوه ای که کشکک زانو درون شیار «کشککی-رانی» در جلوی استخوان ران قرار می گیرد و هنگامی زانو خم می شود، می لغزد، می تواند بر کارکرد کلی زانو اثر بگذارد. کشکک مانند یک تکیه گاه عمل می کند، که نیروی ایجاد شده به وسیله عضلات چهارسر را هنگام راست شدن زانو تشدید می کند. هنگامی که عضلات چهارسر منقبض می شوند، زانو راست می شود. عضلات هامسترینگ در پشت ساق پا و ران قرار می گیرند. هنگامی که این عضلات منقبض می شوند، زانو خم می شود.

اعصاب

مهم ترین عصب دور زانو، عصب پوپلیتئال است که در پشت زانو قرار دارد. این عصب بزرگ در پشت بخش پایینی ساق پا و پنچه پا قرار دارد، و حس و کنترل عضلات را ممکن می کند. این عصب درست در بالای زانو به دو شاخه تقسیم می شود تا عصب های درشت نئی ای و پرونئال را تشکیل دهد. عصب درشت نی ای به مسیر خود در پشت ساق پا ادامه می دهد، عصب پرونئال به مسیر خود در بخش بیرونی زانو و به سمت پایین در جلوی ساق پا ادامه می دهد. هر دوی این عصب ها ممکن است در آسیب های زانو صدمه ببینند.

رگ های خونی

رگ های خونی عمده اطراف زانو به همراه عصب پوپلیتئال، به سمت پایین در عقب ساق پا حرکت می کنند. شریان پوپلیتئال و ورید پوپلیتئال بزرگ ترین خون رسان ها به ساق و پا هستند. اگر شریان پوپلیتئال بدون امکان ترمیم کردن، آسیب ببیند، ممکن است ساق پا دیگر نتواند به حیات خود ادامه دهد. شریان پوپلیتئال خون را به ساق پا و پا می رساند و ورید پوپلیتئال خون را از این بخش ها به قلب بازمی گرداند. خلاصه طرح ساختمانی زانو تا حدی ناپایدار است. با این وجود زانو باید کل وزن بدن را هنگام ایستادن تحمل کند، و هنگام راه رفتن یا دویدن حتی وزن بیشتری به آن تحمیل می شود. بنابراین تعجب آور نیست که مشکلات زانو از جمله بیماری های بسیار شایع در همه سنین است.

نظرات شما

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)