تاریخ انتشار: ۲۶ فروردین ۱۳۹۸
گام اول؛نخستین حرکت؛برنامه ریزی

گام اول،نخستین حرکت؛برنامه ریزی

یکی از مهم ترین عوامل موفقیت تحصیلی برنامه ریزی درسی است. تجربه نشان داده است که افراد موفق همان ها بوده اند که کارهای شان را براساس برنامه انجام داده اند و به بهترین شکل از اوقات خود استفاده کرده اند. برنامه ریزی، نقشه ای است که راه رسیدن به هدف را به ما نشان می دهد، به ایجاد نظم و تعادل در خواندن درس ها کمک می کند و باعث آرامش روحی و انجام به موقع تکالیف می شود.

برنامه ریزی یعنی چه؟ انواع برنامه ریزی کدام است؟ چند روش برای تنظیم برنامه وجود دارد؟ بهترین روش کدام است؟ این ها پرسش هایی است که در این فرصت به آن ها پاسخ داده می شود؟

از یک دیدگاه برنامه ریزی یعنی «تنظیم فعالیت های اثر بخش برای رسیدن به هدف» اگر این معنا راز برنامه ریزی را بپذیریم یک دانش آموز یا داوطلب آزمون سراسری باید برای رسیدن به هدف خود برنامه هایی تنظیم کند که اثربخش باشد و به عبارتی بتواند وی را در رسیدن به هدفش کمک کند. در برنامه ریزی درسی دو مساله مهم باید مورد بررسی قرار بگیرد:

الف) انواع برنامه ریزی از نظر طول مدت:

برنامه ی بلند مدت: یعنی مشخص نمودن کل فعالیت هایی که بایستی در طول یک سال تحصیلی انجام شود. هدف نهایی این برنامه موفقیت در امتحانات پایان سال و آزمون سراسری است.

برنامه ی میان مدت: یعنی تقسیم بندی مطالب هر کتاب در طول یک سال تحصیلی، به گونه ای که هم کتاب تمام شود و هم چند بار مرور شود. اهداف این برنامه عبارتند از موفقیت در ارزشیابی های مستمر، آزمون های آزمایشی و امتحانات نوبت اول.

برنامه ی کوتاه مدت: یعنی تنظیم برنامه ی مطالعاتی برای یک هفته. هدف این برنامه انجام تکالیف هفتگی مانند خواندن درس های تدریس شده توسط دبیران، حل تمرین، تست، آزمون های کتبی، شفاهی، عملی و سایر فعالیت های آموزشی.

صورت کلی برنامه: در این برنامه ابتدا مشخص می شود که در یک هفته چند صفحه از هر کتاب خوانده می شود و به دنبال آن در چند هفته از هر کتاب «یک بخش یا فصل» مطالعه می شود و با مطالعه ی همه ی بخش ها یا فصل های هر کتاب، کل کتاب ها مطالعه می شود! به عبارتی با اجرای برنامه های هفتگی، به برنامه های میان مدت می رسیم و با اجرای برنامه های میان مدت، برنامه ی بلند مدت محقق می شود.

ب) روش های تنظیم برنامه:

روش اول: تنظیم برنامه براساس زمان: در این روش براساس میزان ساعت های مطالعه در یک هفته و با توجه به اهمیت درس ها، سهم هر درس تعیین می شود و زمان مشخصی برای مطالعه ی هر درس در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال روز شنبه از ساعت ۱۷ تا ۱۹ دو ساعت برای مطالعه ی درس ریاضی در نظر گرفته می شود.

خلاف امتیازاتی که این روش دارد، بزرگ ترین عیب آن این است که امکان دارد با توجه به دشواری مطلب، حجم مطالب و نیز توانایی یادگیری فرد، تکالیف مربوط به درس ریاضی در مدت ۲ ساعت انجام نشود و در عمل به وقت بیش تر از آن چه پیش بینی شده است نیاز باشد. بدیهی است در چنین شرایطی می توان درس را نیمه کاره رها کرد!

روش دوم: تنظیم برنامه براساس انجام تکالیف درسی: در این روش بنای برنامه ریزی انجام تکالیف درسی است. به عنوان مثال روز شنبه درس های ریاضی، شیمی و ادبیات تدریس شده است. فرد بدون توجه به وقتی که در اختیار دارد می خواهد همه ی این درس ها را مطالعه کند.

مشکل بزرگ این روش آن است که با توجه به توانایی یادگیری دانش آموز در درس های مختلف، ممکن است وی از عهده ی انجام مطالعه ی درس های داده شده برنیاید و تکالیفش را در همان روز انجام ندهد و از این رهگذر مشکلاتی بوجود آید.

روش سوم: روش ترکیبی(تنظیم برنامه براساس زمان و انجام تکالیف درسی)

در این روش که روش مورد نظر ما است از امتیازات دو روش قبل استفاده می شود. بدین صورت که برنامه براساس زمان، تنظیم و براساس الویت، تکالیف درسی انجام می شود؛ یعنی این که به منظور تعادل در خواندن درس ها ابتدا ساعت های مطالعه ی هر درس در یک هفته مشخص می شود و در مرحله ی بعد، روزانه براساس الویت، تکالیف درسی به اجرا در می آید.

به عنوان مثال: فردی می خواهد براساس برنامه ای که تنظیم کرده است در یک روز ۱ساعت ادبیات، ۲ ساعت ریاضی، ۵/۱ ساعت شیمی بخواند. این فرد ابتدا الویت های خود را تعیین می کند و بعد شروع به کار می نماید. مثلا درس ریاضی را در الویت قرار می هد و تکالیف مربوط به آن زا انجام می دهد، بعد درس شیمی و در پایان درس ادبیات را می خواند.

نکات مهم در روش سوم (ترکیبی):

یکم: ممکن است دانش آموز در انجام تکالیف هر درس زودتر از وقت پیش بینی شده تکالیف خود را انجام دهد که در این صورت می تواند به تمرین بیشتر بپردازد، خلاصه برداری کند و یا استراحت کند و در غیر اینصورت به سراغ درس بعدی برود.

دوم: ممکن است که دانش آموز در انجام تکالیف درس ها وقت کم بیاورد. برای مثال ریاضی را به جای ۲ ساعت ۵/۲ ساعت بخواند و شیمی را به جای ۱ ساعت ۵/۱ ساعت بخواند. در این صورت برای درس آخر یعنی ادبیات وقتی نمی ماند. در چنین شرایطی چند راه وجود دارد:

  • در صورت امکان به وقت مطالعه ی آن روز اضافه شود.
  • مطالعه ی این درس به «ساعت جبرانی» که در برنامه دیده شود موکول گردد.
  • از وقت اضافه ی درس های دیگر استفاده شود.
  • از تعطیلات پیش بینی نشده استفاده شود و …

به هر حال این را بدانید که در بعضی هفته ها تکالیف درسی آنقدر سنگین می شود که دانش آموز نمی تواند همه ی آن ها را انجام دهد و مقداری از آن ها می ماند، این مساله طبیعی است اما قطعا همه ی هفته ها این طور نیست و جایی برای جبران می ماند.

رمز طلایی موفقیت در اجرای برنامه ی درسی این است که برنامه براساس زمان تنظیم و براساس الویت تکالیف درسی اجرا شود. مطمئن باشید که هرچه از تکالیف شما باقی بماند فرصت برای جبرانش پیدا خواهد شد!

 

 

گ.۲

نظرات شما

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)